Temmuz 2022’de tamamladığım, Tamiya’nın 1/35 ölçekli Tiger I Mid Production modelini piyadeler ve kırsal araziyle bir araya getiren Normandiya sahnesi.
Tank artık tek başına değil
Bir tank maketini bitirmekle onun etrafında bir hikâye kurmak aynı şey değil. Haziran 2022’de Tamiya’nın 1/35 ölçekli Tiger I Mid Production kitinden yaptığım, kule numarası 131 olan Tiger’ı tamamlamıştım. Eduard Big Ed detayları ve Zimmerit kaplamasıyla üzerinde çalışmaktan büyük keyif aldığım bu model, bir ay sonra başka bir projenin merkezine yerleşti: Normandiya kırsalında ilerleyen bir Tiger ve ona eşlik eden askerler.
Dioramayı Temmuz 2022’de tamamladım. Bu sahnede bir çatışmanın en gürültülü ânını değil, bir birliğin hareketini anlatmayı tercih ettim. Tankın yanından yürüyen piyadeler, açık kapaklardan çevreyi izleyen mürettebat ve dar bir kırsal güzergâh, hareketin kendisini hikâyenin konusu hâline getiriyor.
Gerçek 131 ile kurulan bağ
Sahnenin tarihsel çıkış noktası, Tamiya’nın yapım kılavuzunda 101. SS Ağır Tank Taburu, Normandiya, Temmuz 1944 olarak tanımlanan 131 numaralı Tiger. Aynı numarayı taşıyan gerçek bir tankın Fransa’daki bir yerleşimden geçerken çekilmiş Bundesarchiv fotoğrafı bulunuyor. Bu aracın kimliğini, birliğini, kaynakları ve fotoğrafın tartışmalı tarihlendirmesini Tiger I 131: Normandiya Yolunda — Tarihçe ve Tamiya 1/35 Yapımı başlıklı ana dosyada ayrıntılı olarak ele alıyorum.
Buradaki diorama ise o fotoğrafı yeniden kurmuyor. Fotoğraftaki kilise, yol ve eşlik eden araçlar bu sahnede yok. Bunun yerine ağaçlıklı bir yol, çimenli zemin ve askerlerden oluşan Normandiya esintili kurgusal bir kompozisyon var. Dolayısıyla diorama, gerçek 131’in belirli bir günde tam olarak bu askerlerle yürüdüğüne ilişkin tarihsel kanıt olarak sunulmuyor.
İlgili Dossier: Tiger I 131: Normandiya Yolunda — Tarihçe ve Tamiya 1/35 Yapımı
Önce arazi, sonra hareket
Yapım fotoğrafları dioramanın tank ve figürler yerleştirilmeden önceki hâlini de gösteriyor. Siyah kenarlı tabanın üzerinde hafif yükseltiler, toprak ve çakılın göründüğü bir güzergâh, farklı boylarda çimenler ve çalı kümeleri bulunuyor.
Kompozisyonun en karakteristik parçası, tabanın bir yanında yükselen büyük ağaç. Gövdesindeki doku, ince dalları ve yer yer seyrekleşen yeşil yaprak kütleleri, sahneye hem yükseklik hem de ölçek hissi kazandırıyor. Zemindeki taşlar ve kısa bitki örtüsü ise bütün alanın tek renkten oluşmasını engelliyor.
Tankın konumu hafif çapraz. Bu sayede hem ön zırhı hem de bir yanındaki yol tekerlekleri, paletler ve kule üzerindeki 131 işaretlemesi görülebiliyor. Çapraz yerleşim, dar bir tabanda bile sahneye yön ve hareket kazandırıyor.
Yapımda kullanılan ağaç, zemin ve bitki malzemelerinin üretici veya ürün kodlarını bugün kesin olarak kaydedemiyorum. Görselden anlaşılabilen yöntemleri anlatabiliriz; fakat belirli bir malzemeyi kullandığımı doğrulamadan yazmak istemiyorum.
Tankın çevresindeki insanlar
Sahneye hayat veren asıl öğe, Tiger’ın yanında yürüyen piyadeler ile tank üzerindeki mürettebat.
Yürüyen askerler tankın bir tarafında, aynı çizgide ama farklı duruşlarla ilerliyor. Kimi silahını elinde taşıyor, kimi omzunda; sırt çantaları ve diğer teçhizatları figürleri birbirinden ayırıyor. Bu küçük hareket farklılıkları, sahnenin tekdüze bir geçit töreni gibi görünmesini engelliyor.
Tankın üst bölümündeki figürler ise başka bir bakış noktası oluşturuyor. Dürbünle çevreyi gözleyen bir mürettebat figürü ile açık kapakta duran diğer figür, gözümüzü piyadelerden kuleye taşıyor. Bazı fotoğraflarda ön gövdedeki açık bölmede de bir figür görülüyor.
Tankın yanında ilerleyen beş piyade figürü, Tamiya 35184 — German Machine Gun Crew on Maneuver (1/35) setinden geliyor. Kutuda makineli tüfek mürettebatını hareket hâlinde gösteren beş figür bulunuyor; taşıdıkları silah ve teçhizat, sahnedeki yürüyüşe bir amaç ve ritim katıyor. Tamiya, bu figürleri 1943’ten itibaren kullanılan M43 tipi sahra üniformalarıyla tanımlıyor. Bu ayrıntı, seti 1944 Normandiya teması için makul kılıyor; ancak figürlerin gerçek 131’in yanında yürüyen belirli askerleri temsil ettiği anlamına gelmiyor.
Tankın üzerinde yer alan mürettebat figürlerinin kit üreticisi ise ayrıca doğrulanmadı. Bu iki figür grubunu malzeme kayıtlarında birbirine karıştırmayacağız. Üniformaların, rütbe işaretlerinin ve teçhizatın daha ayrıntılı tarihsel uygunluğu ayrıca değerlendirilebilir.
Bir maketin ikinci yaşamı
Dioramadaki Tiger, Haziran 2022’de bitirdiğim tankın kendisi. Bu nedenle tankın montajını, Eduard Big Ed setini, Zimmerit uygulamasını ve Tamiya XF/X boya kayıtlarını burada yeniden uzun uzun anlatmak istemiyorum. Bunların tamamı ana Tiger I 131 History + Model Dossier içinde yer alıyor.
Yine de tankın ayrıntıları, çevresiyle birlikte başka bir etki yaratıyor. Zimmerit dokusu, kulede asılı yedek paletler, motor bölümündeki ince parçalar, egzozlardaki aşınmalar ve kamuflaj, yeşil zeminle güçlü bir karşıtlık oluşturuyor. Tek başına maket fotoğrafında teknik ayrıntı olarak gördüğümüz parçalar, bu sahnede kullanılan bir aracın hikâyesine katkıda bulunuyor.
Tarihsel doğruluk ve modelcinin yorumu
Normandiya’da Tiger tanklarının ve Alman piyadelerinin bulunması tarihsel bağlama uygundur. Ancak bu dioramayı Morgny’deki 131 fotoğrafının birebir canlandırılması olarak tanımlamak doğru olmaz. Fotoğraftaki ortam ve dioramadaki arazi birbirinden farklıdır; ayrıca burada gösterilen piyadelerin gerçekten 131 ile birlikte hareket ettiğine dair bir belge kullanılmadı.
Çalışmanın tarihsel iddiası daha sınırlı: Tamiya’nın Normandiya 131 işaretlemesi temel alınarak, 1944 Fransa kırsalındaki askerî hareketlerden ilham alan bir sahne oluşturulmuştur. Gerçek tankın doğrulanmış tarihçesi ile benim kurduğum kompozisyonu birbirinden ayrı tutuyorum.
Son söz
Bu dioramada en sevdiğim şey, Tiger’ın yalnızca sergilenen bir araç olmaktan çıkıp bir grubun ilerleyişinin parçasına dönüşmesi. Ağaç, yol, çimenler ve piyadeler tankın çevresindeki boşluğu doldurmuyor; tankın anlatabileceği hikâyeyi genişletiyor.
Haziran 2022’de tamamladığım model, Temmuz ayında farklı bir görünüm kazandı. Bir yandan bütün eklediğim küçük ayrıntıları korurken, öte yandan onları tek bir sahnenin içine yerleştirme fırsatı buldum.
Gerçek bir makinenin tarihinden başlayan çalışma, ölçekli bir manzarayla devam ediyor.
