Zero’nun başarı formülü
1940’ta hizmete giren Mitsubishi A6M Zero, Pasifik Savaşı’nın ilk yıllarındaki Japon deniz havacılığının simgelerinden biriydi. Tasarımın gerisinde, Donanmanın uzun menzil, yüksek manevra kabiliyeti ve güçlü silah donanımını aynı avcıda toplama isteği vardı. Jirō Horikoshi’nin ekibi bu talepleri karşılamak için ağırlığı çok sıkı denetleyen bir gövde geliştirdi. Uçak, adını Japon imparatorluk takviminin 2600 yılına, yani 1940’a karşılık gelen Tip 0 tanımından aldı. [2]
A6M2 Model 21, uzun menzili ve kıvraklığıyla ün kazandı; ancak 1942’ye gelindiğinde motor gücünün artırılması ve performansın iyileştirilmesi gerekiyordu. Ortaya çıkan A6M3 Model 32, Zero ailesinin ayırt edilmesi en kolay üyelerinden biri olacaktı.
Model 32: Neden kanat uçları kesildi?
Yeni sürüm, A6M2’nin Nakajima Sakae 12 motorunun yerine daha güçlü Sakae 21 motorunu kullanıyordu. İki hızlı süperşarj sistemi özellikle daha yüksek irtifalarda performansı iyileştirmeyi amaçlıyordu. Yeni motor, kaporta ve gövdede de değişiklik gerektirdi. [1][2]
En görünür fark kanatlardaydı. Önceki Model 21’in yuvarlatılmış, katlanabilir kanat uçları kaldırıldı; her iki tarafta yaklaşık 50 santimetrelik bir kısaltma yapılarak açıklık 12 metreden 11 metreye indirildi. Düz kesilmiş kanat uçları, Model 32’ye olağan Zero siluetinden farklı bir görünüş kazandırdı. Daha yüksek azami hız ve daha çevik yatış tepkisi elde edildi; Tamiya’nın yayımladığı karşılaştırma hızı yaklaşık 540 km/sa olarak verir. [1][2]
Model 32’nin prototipi 15 Temmuz 1941’de uçtu; seri üretim 1942’de başladı. Üretim toplamı kaynaklara göre 340 ile 343 arasında geçer. Bu nedenle burada kesin tek bir rakam yerine yaklaşık 340 ifadesi kullanılıyor. [1][5]
Kazanılan hız, kaybedilen menzil
Tasarımın temel bedeli uçuş menzili oldu. Yeni motor daha fazla yakıt tüketiyor, kanat düzenindeki değişiklikler de yakıt kapasitesini ve harekât esnekliğini sınırlıyordu. Bu, Japon birliklerinin Rabaul ve Yeni Gine gibi üslerden uzun mesafeli görevler yürüttüğü dönemde ciddi bir dezavantajdı. Daha iyi yerel önleme ve hava muharebesi performansı, her görev için yeterli menzil anlamına gelmiyordu. [1][5][6]
Model 32 başta Güneybatı Pasifik’te, özellikle Yeni Gine ve Solomon Adaları çevresinde kullanıldı. 1942’de Buna yakınlarında terk edilmiş bir Model 32’nin tarihî fotoğrafı bugün Australian War Memorial koleksiyonunda bulunuyor. Arşiv, uçağı Japon Donanmasının 2. Hava Grubu ile ilişkilendiriyor. Bu tür somut kayıtlar, farklı Zero sürümlerinin ne zaman ve nerede kullanıldığını anlamamız için değerlidir. [3]
Daha sonraki A6M3 Model 22, önceki 12 metrelik kanat açıklığına geri dönerek menzil sorununu gidermeye çalıştı. Model 32, bu nedenle Zero ailesinin uzun ömürlü ana sürümünden çok, savaşın değişen ihtiyaçlarına verilmiş kısa süreli bir mühendislik cevabıydı. [1][2][5]
“Hap”, “Hamp” ve “Zeke”: Bir isim karışıklığı
Müttefik istihbaratı, kesik kanatların oluşturduğu yeni silueti ilk gördüğünde uçağı Zero’nun bir varyantı olarak hemen tanımlayamadı. Bu yüzden Model 32’ye bir süre ayrı bir raporlama adı verildi: önce “Hap”, ardından “Hamp”. Adın değiştirilmesi, ABD Hava Kuvvetleri Komutanı Henry “Hap” Arnold ile aynı lakabı taşımasının uygun bulunmamasıyla ilişkilendirilir. Müttefikler, ele geçirilen uçakları inceleyince onun aslında Zero ailesinden olduğunu anladı; “Zeke 32” tanımı da kullanıldı. [2][4]
1943’te Avustralya’daki Eagle Farm tesisinde yeniden birleştirilen bir Model 32, Müttefik teknik istihbarat uzmanları tarafından incelendi. Australian War Memorial koleksiyonundaki fotoğraf, uçağın bir Amerikalı pilot tarafından uçuş öncesi değerlendirilişini belgeliyor. [4]
Bu uçağın maketi
ModofWar arşivinde bu sürümün Tamiya 1/48, 61025 kiti de var. 2018 Eylülünde tamamlanan çalışma, yazarın yıllar sonra maketçiliğe dönüşünde yaptığı ilk maket olması bakımından özel bir yere sahip. Maket yazısında yapım sürecini, seçilen Tainan Hava Grubu işaretlerini ve özgün fotoğrafları inceleyebilirsiniz.
İlgili maket: Tamiya 1/48 A6M3 Zero “Hamp” — maketçiliğe dönüş
